Құрғақ көз синдромы бар науқастар саны жылдан жылға өсіп, бүгінде 17%-ға жетеді, ал егде жастағы адамдарда бұл көрсеткіш 67%-ға дейін артады.
Құрғақ көз синдромы бірнеше себептердің үйлесуі нәтижесінде дамиды. Бұл себептер көз жасы сұйықтығының осмолярлығының жоғарылауына, көз жасы қабығының тұрақсыздығына, қасаң қабық эпителийінің зақымдалуына, көз жасы қабығының қабаттарының құрылымы мен оның сапалық және сандық құрамының бұзылуына әкеледі.
Көз жасының түзілуінің төмендеуі гормоналды өзгерістерге, жүйелік ауруларға, дәрілік препараттар мен көз тамшыларын қолдануға байланысты болуы мүмкін.
Көз жасының булануы созылмалы блефариттерде, катаракта немесе глаукома операцияларынан кейін жиілейді.
Сондай-ақ көздің құрғауын бос радикалдар мен оттегінің белсенді түрлері тудыратын тіндердің зақымдалуымен байланысты оксидативті стресс күшейтеді.
Көз жасының түзілуінің төмендеуі мен көз жасы қабығы теңгерімінің бұзылуы биомикроскопия, диагностикалық сынамалар және бояғыштармен жүргізілетін сынақтар арқылы анықталады.
Ширмер сынамасы көз жасының түзілуін бағалайды және конъюнктива мен қасаң қабық жасушаларын бенгаль қызылымен немесе лиссамин жасылымен бояу арқылы ксерозды анықтайды.
Норн сынамасы — флюоресцеин ерітіндісімен бояу және кобальт сүзгісімен биомикроскопия көмегімен көз жасы қабығының жыртылу уақытын және конъюнктива мен қасаң қабықтағы ксероздалған жасушалардың санын, эпителиопатияны анықтайды.
Биомикроскопия қабақтың шеткі жиегінің, мейбомий бездерінің, көз жасы менискісінің және ағынының жағдайын, бульбарлық конъюнктиваның ісінуін, конъюнктивалық қатпарларды және фолликулярлы реакцияны көрсетеді.
Ең ерте диагностика — лиссамин жасылымен бояу, бұл ксерозға бейім өзгерген ядролы жасушаларды анықтайды.
Перспективті инновациялық әдіс — көз жасы осмолярлығын аспаптық өлшеу (диагностикалық кешендер арқылы).
Пациенттердің шағымдары көбіне клиникалық көрініске қарағанда айқын болады және арнайы сауалнамаларда тіркеледі.
Көз жасы алмастыру терапиясы симптоматикалық болып табылады, уақытша жеңілдік береді, бірақ себепті жоймайды.
Көз жасы алмастыру терапиясының негізгі мақсаттары — көз жасы қабығының үш қабатын қалпына келтіру:
Сулы қабатты қалпына келтіру үшін гиалурон қышқылы негізіндегі жасанды көз жасы препараттары қолданылады. Олар көздің бетін ылғалдандырады, көз жасы қабығын тұрақтандырады, табиғи көз жасының құрамдас бөліктерін қамтиды және уақытша көз жасы қабығын протездеу қызметін атқарады.
Гиалурон қышқылы препараттары ең жоғары терапиялық әсер береді, егер құрғақ көз синдромы келесі себептерден дамыса:
Липидті қабатты қалпына келтіру үшін липидті наноэмульсиялар (мысалы, Катионорм) қолданылады.
Липидті қабаттың бұзылу себептері:
Муцинді қабатты қалпына келтіру — терапиядағы ең күрделі міндет. Ол үшін табиғи және жасанды полимерлер негізіндегі көз жасы алмастырғыштар қолданылады.
Ең тұтқыр полимерлік препараттардың бірі — карбомер құрамды Офтагель. Ол жеңіл және орташа ауырлықтағы құрғақ көз синдромында жақсы төзімді. Қасаң қабық эпителийінде тығыз жабын түзеді, көзді ұзақ қорғау үшін «бандаж» қызметін атқарады. Офтагельді түнде тамызу ұсынылады, бұл таңертең көздің жайлы ашылуына мүмкіндік береді.
Егер жасанды көз жасы жеткіліксіз болса, қосымша қабынуға қарсы, антисептикалық, аллергияға қарсы терапия қосылады.
Көз жасы алмастыру терапиясын таңдау — қатаң жеке жүргізіледі, тиімділігі дәрігер мен науқастың ынтымақтастығына байланысты.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Майчук Д.Ю. Воспаление как патогенетическая основа синдрома сухого глаза и перспективы применения Офтальмоферона в патогенетической терапии // Новые лекарственные препараты. 2004. № 8. С. 14–17.
2. Майчук Ю.Ф., Вахова Е.С., Майчук Д.Ю. и др. Алгоритмы лечения острых инфекционных конъюнктивитов, направленные на предупреждение развития синдрома сухого глаза. Пособие для врачей. М., 2004. 20 с.
3. Яни Е.В. Распространенность синдрома сухого глаза у больных, перенесших аденовирусную офтальмоинфекцию // Новые лекарственные препараты. 2006. № 10. С. 37–39.
4. Майчук Д.Ю. Вторичный сухой глаз - наиболее распространенные клинические формы // Рефракционная хирургия и офтальмология. 2004. № 3. С. 63–68.
5. McDonald M. The forgotten symptom: dry eye in cataract patients // Ophthalmology Times Europe. 2008. October. P. 25.
6. Бржеский В.В., Сомов Е.Е. Роговично-конъюнктивальный ксероз (диагностика, клиника, лечение). СПб., 2003. 120 с.
7. Бржеский В.В., Сомов Е.Е. Современные методы лечения роговично-конъюнктивального ксероза. 3-я ВШО. М., 2004. С. 250–257.
8. Gilbard J.P. The diagnosis and management of dry eyes // Otolaryngol. Clin. North Am. 2005. Vol. 38. № 5. Р. 871–885.
9. Marci A., Rolando M., Pflugfelder S. A standard visual scale for evaluation of tear fluorescein clearance // Ophthalmology. 2000. Vol. 107. № 7. P. 1338–1343.
10. Methodologies to diagnose and monitor dry eye disease: report of Diagnostic Methodology Subcommittee of the International Dry Eye Work Shop // The Ocular Surface. 2007. Vol. 5. № 2. P. 108–152.
11. Майчук Ю.Ф., Яни Е.В. Исследование осмолярности слезной жидкости в мониторинге терапии слезной жидкости в мониторинге терапии сухого глаза препаратами гиалуроновой кислоты // Сб. трудов IV Российского общенационального офтальмологического форума. М., 2011. Т. 2. С. 435–438.
12. Егоров Е.А., Егорова Г.Б. Новый препарат искусственной слезы пролонгированного действия Офтагель для коррекции синдрома сухого глаза // Клиническая офтальмология. 2001. № 3. С. 123–124.
13. PharMetrics NDC Health Information Services. Prevalence and treatment of dry eye in a managed care population. Draft Report, 2000.
